(QT) - 70 hộ dân thôn Gia Đẳng 1 (xã Triệu Lăng, Triệu Phong) hơn một năm qua (từ tháng 5/2008 đến nay) bắt đầu dùng bếp nấu ăn sử dụng năng lượng mặt trời. Thay vì phải vào bếp đun nấu bằng củi họ mang bếp Parabôn sử dụng năng lượng mặt trời ra sân sau đó vào nhà ngồi chờ cơm chín, canh ngọt...

Trao đổi với chúng tôi, Thạc sĩ Tạ Nhân Ai, Trưởng Phòng Quản lý Khoa học (Sở Khoa học và Công nghệ) cho biết: Việt Nam là một trong những nước có nguồn năng lượng mặt trời rất lớn (với cường độ bức xạ cao nhất có thể lên đến 940W/m2). 

Thời gian qua, việc nghiên cứu, ứng dụng các thiết bị năng lượng mặt trời ở Việt Nam mới chỉ dừng lại ở các thiết bị chủ yếu là pin mặt trời và các thiết bị nhiệt mặt trời như hệ thống nước nóng, hệ thống chưng cất nước, bơm nước, hệ thống sản xuất đá và các loại bếp nấu ăn sử dụng năng lượng mặt trời. 

Tuy nhiên, các nghiên cứu này mới dừng lại ở phạm vi mô hình thí nghiệm, sản phẩm mẫu và giá thành còn cao chưa thể ứng dụng rộng rãi trong đời sống của người dân. Trong khi đó, người dân nhất là người dân vùng nông thôn, trung du, miền núi còn nghèo nên họ không đủ điều kiện để mua các sản phẩm mẫu sử dụng năng lượng mặt trời với giá thành cao. 

Lâu nay, họ có thói quen dùng chất đốt phục vụ cho việc nấu ăn, sinh hoạt chủ yếu là các phụ phẩm nông nghiệp như rơm rạ, thân cây và chặt phá rừng làm củi. Chính các nguyên nhân trên đã gây ảnh hưởng đến môi trường sống của người dân nông thôn, miền núi.

Người dân nấu ăn bằng năng lượng mặt trời

Riêng đối với tỉnh Quảng Trị là tỉnh có số giờ nắng cao, trung bình hàng năm số giờ nắng dao động khoảng 1.700-1.800 giờ. 

Hiện tại, trên địa bàn tỉnh hầu hết các xã nông thôn, miền núi, người dân đều đun nấu bằng củi, rơm rạ nên ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe cũng như môi trường sinh thái. Từ thực tế đó, Sở Khoa học và Công nghệ đã hợp tác với Trường Đại học Bách khoa Đà Nẵng để thực hiện đề tài “Nghiên cứu, triển khai ứng dụng thiết bị năng lượng mặt trời tại vùng nông thôn, miền núi tỉnh Quảng Trị” với mục tiêu được đặt ra là nghiên cứu cải tiến, thiết kế chế tạo và triển khai ứng dụng một số thiết bị sử dụng nguồn năng lượng mặt trời phù hợp với điều kiện thực tế của người dân nông thôn, miền núi trên địa bàn tỉnh.
 
Thông qua việc làm này nhằm cải thiện đời sống, nâng cao ý thức của người dân về sử dụng nguồn năng lượng sạch góp phần tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường. Hiện tại, đề tài đang được triển khai thí điểm tại thôn Gia Đẳng 1 (xã Triệu Lăng, Triệu Phong) với hơn 70 hộ dân tham gia (mỗi hộ dân được trang 1 bếp Parabôn có trị giá 1,5 triệu đồng). Tổng kinh phí thực hiện Đề tài là 250 triệu đồng (nguồn ngân sách khoa học 150 triệu đồng và nguồn khác 100 triệu đồng).

Trước khi triển khai đề tài, Sở Khoa học và Công nghệ cùng nhóm tác giả của đề tài đã tiến hành điều tra, khảo sát tình hình thực tế, nhu cầu sử dụng thiết bị của người dân trong thôn Gia Đẳng; nghiên cứu cải tiến, thiết kế chi tiết các loại bếp nấu ăn sử dụng năng lượng mặt trời phù hợp với điều kiện địa phương (2 loại bếp nấu và 1 hệ thống đun nước nóng); chế tạo các thiết bị bếp nấu và hệ thống nước nóng bằng năng lượng mặt trời để triển khai dự án; tổ chức khóa tập huấn về việc lắp đặt, hướng dẫn sử dụng, sửa chữa thiết bị năng lượng mặt trời cho người dân; tiến hành triển khai ứng dụng tận các gia đình; hỗ trợ thiết bị cho các gia đình nghèo; tổ chức ngày hội nấu ăn bằng năng lượng mặt trời tại địa bàn triển khai đề tài; đánh giá sản phẩm bằng cách lấy ý kiến của tổ chuyên gia và người dân.

Sau khi tổng kết đánh giá hiệu quả, tính khả thi của Đề tài trong thực tế, Sở Khoa học và Công nghệ sẽ nhân rộng mô hình này trên địa bàn vùng nông thôn, miền núi Quảng Trị.

Dưới cái nắng như đổ lửa giữa trưa tháng năm, anh Đặng Quang Vinh, Trưởng thôn Gia Đẳng 1 vừa điều chỉnh lại nhiệt độ trên bếp Parabôn giữa sân để nấu cơm, vừa cho biết: Hiện tại, thôn Gia Đẳng 1 có 230 hộ dân thì đã có 70 hộ dân dùng bếp Parabôn sử dụng năng lượng mặt trời cho việc đun nấu. 

Từ ngày nấu ăn bằng bếp sử dụng năng lượng mặt trời, gia đình anh tiết kiệm được tiền mua củi đốt. Về mùa nắng nóng, đến bữa nấu ăn không còn lo chuyện vào bếp đun củi vừa nóng, vừa “thở không nổi” vì khói bếp. 

Mỗi khi vợ chồng anh bận công việc đi xa, các con ở nhà vẫn có thể tự nấu ăn mà không phải lo chuyện hỏa hoạn. Bếp Parabôn có tiện lợi nữa là trọng lượng bếp nhẹ nên có thể mang xuống nấu ăn, đun nước tại hồ nuôi tôm của gia đình anh.

“Năng lượng mặt trời là nguồn năng lượng sạch và vô tận, nếu được nghiên cứu, sử dụng một cách hợp lý thì chúng ta có thể tận dụng được nguồn năng lượng lớn và góp phần đáng kể vào việc bảo vệ môi trường sinh thái mà nguyên nhân là do khai thác, sử dụng các nguồn năng lượng truyền thống. 

Nghiên cứu, thiết kế, chế tạo và triển khai ứng dụng một số thiết bị sử dụng năng lượng mặt trời phù hợp với điều kiện của người dân vùng nông thôn, miền núi Quảng Trị là hướng đến mục tiêu cải thiện cuộc sống, nâng cao ý thức cho người dân về sử dụng nguồn năng lượng sạch để góp phần bảo vệ môi trường”-Thạc sĩ Tạ Nhân Ái cho biết.
 
                            Bài, ảnh: Hoàng Tiến Sỹ