Cần linh hoạt, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu trong sản xuất nông nghiệp


Ngày cập nhật: 31/07/2020 06:18:18

(QTO) - Hạn hán kéo dài trong suốt thời gian qua khiến Quảng Trị và nhiều tỉnh, thành trong nước đang phải căng mình ứng phó. Dẫu biết thiệt hại vì thiên tai khó lường nhưng có những điều đã lường trước để cảnh báo mà vẫn không tránh được như chuyện 511,1 ha lúa dọc sông Cánh Hòm trên địa bàn huyện Gio Linh.

 

Bước vào vụ sản xuất hè thu năm 2020 với tình hình thời tiết, nguồn nước diễn biến phức tạp và bất lợi hơn so với mọi năm, đó là mưa ít, nắng nóng kèm gió Tây Nam xuất hiện sớm và kéo dài, Sở Nông nghiệp và PTNT đã chỉ đạo các đơn vị chuyên môn trực thuộc phối hợp Công ty TNHH MTV Quản lý, khai thác công trình thủy lợi Quảng Trị, các địa phương cân đối nguồn nước để có giải pháp cấp nước và chuyển đổi cây trồng hợp lý. Theo đó, đối với vùng tưới dọc sông Cánh Hòm, sau khi cân đối nguồn nước cơ quan chuyên môn đã khuyến cáo địa phương và người dân chuyển đổi 511,1 ha đất trồng lúa sang các loại cây trồng cạn có nhu cầu nước tưới ít hơn, có khả năng chống chịu được hạn hán. Đối với một số diện tích quá khô hạn khuyến cáo Nhân dân không nên gieo trồng để tránh thiệt hại. Tuy nhiên, người dân dọc sông Cánh Hòm vẫn đánh cuộc với… trời, tiến hành gieo cấy toàn bộ phần diện tích khuyến cáo chuyển đổi hoặc dừng sản xuất trên, nâng tổng diện tích đất trồng lúa phải tưới của vùng này lên 1.318,8 ha. Sau gần 2 tháng hạn hán, nguồn nước xả bổ sung cho sông Cánh Hòm từ các công trình thủy lợi Trúc Kinh, Kinh Môn, Hà Thượng cạn kiệt, các trạm bơm dọc sông này đã ngừng hoạt động từ ngày 15/7/2020 đến nay, nguy cơ mất trắng hàng trăm héc ta lúa đang hiện hữu.

 

Điều đáng nói là không riêng gì năm nay mà trước diễn biến thời tiết ngày càng cực đoan do tác động của biến đổi khí hậu, nhiều diện tích đất trồng lúa khó tưới dọc sông Cánh Hòm thuộc địa phận các xã Gio Mai, Gio Mỹ, Gio Hải… được khuyến cáo chuyển đổi sang cây trồng cạn cần ít nước tưới từ nhiều năm trước nhưng đến nay vẫn chưa thực hiện được. Nguyên nhân chính do người dân quen với tập quán trồng lúa nên ngại thay đổi, trong khi chính quyền địa phương và cơ quan chuyên môn chưa thật sự quyết liệt vào cuộc trong việc tuyên truyền, vận động, hướng dẫn người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Nhiều địa phương thực hiện chuyển đổi theo phong trào “thiếu đâu làm đó”, chứ chưa chủ động xây dựng kế hoạch cũng như chưa điều tra điều kiện, đặc thù để quy hoạch vùng chuyển đổi đất trồng lúa sang các loại cây trồng cạn ít tưới phù hợp nên thiếu cơ sở thuyết phục người dân làm theo.

 

Trên thực tế, giải pháp thích ứng biến đổi khí hậu đã được nhiều nơi trong tỉnh triển khai và bước đầu cho thấy hoàn toàn phù hợp với sự thay đổi tự nhiên, các biến động của thời tiết, giúp cải thiện sinh kế, thu nhập và giảm thiểu rủi ro cho nông dân. Có thể kể ra như các mô hình nông nghiệp thông minh trong Dự án “Cải thiện nông nghiệp có tưới” (WB7); một số mô hình chuyển đổi đất trồng lúa thiếu nước sang trồng dưa hấu, đậu xanh, ngô… Điển hình như trong vụ hè thu này, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Quảng Trị đã hướng dẫn nông dân mô hình chuyển đổi sản xuất trên chân đất trồng lúa không chủ động nước tưới, năng suất thấp bằng mô hình sản xuất dưa hấu sử dụng bạt phủ ni lông, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm tại thôn Lễ Môn, xã Phong Bình (huyện Gio Linh) với diện tích 5 ha gồm 35 hộ dân tham gia. Mô hình này đã mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất từ trước đến nay so với các cây trồng khác, năng suất đạt 20 tấn/ha, cho thu nhập trên 200 triệu đồng/ha, sau khi trừ các chi phí nông dân lãi khoảng 100 - 120 triệu đồng/ha.

 

Nhìn vào khả năng thích ứng của cây trồng và giá trị kinh tế thu lại thì đây là một trong những mô hình chuyển đổi phù hợp trên đất lúa thiếu nước cần được học tập nhân rộng. Vì thế, sau những mô hình điểm như thế này các địa phương, đơn vị liên quan cần nghiên cứu kinh nghiệm, phổ biến thông tin rộng rãi, đồng thời quyết liệt vào cuộc để chỉ đạo, hỗ trợ, hướng dẫn nông dân thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp tình hình thời tiết. Để có cơ sở chuyển đổi, các địa phương cần rà soát kỹ diện tích sản xuất lúa có nguy cơ bị thiếu nước, xây dựng phương án chuyển đổi cho phù hợp với điều kiện từng vùng, cũng như chủ động quy hoạch vùng sản xuất các loại cây trồng phù hợp. Nếu diện tích nào nằm ngoài khả năng chuyển đổi thì không tổ chức sản xuất, tránh thiệt hại cho nông dân.

 

Có thể nói, với sự phát triển của khoa học công nghệ thời đại 4.0 thông tin dự báo về tình hình thời tiết, khí hậu ngày càng chính xác, kịp thời, vì thế chính quyền địa phương cấp cơ sở cần cập nhật thông tin về tình hình khí tượng, thủy văn, hạn hán, xâm nhập mặn trên các phương tiện thông tin đại chúng để tuyên truyền, phổ biến giúp Nhân dân chủ động phòng tránh, đồng thời có ý thức sử dụng nguồn nước tiết kiệm, hiệu quả. Đặc biệt, người dân cần nâng cao ý thức trong sản xuất, nắm bắt theo dõi tình hình thời tiết, khí hậu, tuân thủ lịch thời vụ và thực hiện tốt các khuyến cáo, cảnh báo của ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn, để cùng với cơ quan chức năng linh hoạt, chủ động thay đổi cơ cấu mùa vụ, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, thích ứng với biến đổi khí hậu chứ không nên bảo thủ, phó mặc cho trời đất như câu chuyện trồng lúa bất chấp khuyến cáo trên.

 

Những năm gần đây, vấn đề tái cơ cấu ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn theo hướng linh hoạt và chủ động thích ứng biến đổi khí hậu như điều chỉnh lịch thời vụ, khuyến cáo người dân sử dụng các giống lúa ngắn ngày, chịu hạn, mặn theo hướng dẫn cùng với chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi hợp lý được tỉnh đặc biệt quan tâm. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu vẫn đang và sẽ tác động tiêu cực đến sản xuất nông nghiệp. Chính vì vậy, song song với các điều chỉnh mang tính vĩ mô của các cơ quan quản lý, người dân cần chủ động thích ứng để có thể hòa nhập và “sống chung” với thiên tai - chuyện tất yếu mà con người phải đương đầu trong cuộc sống để có thể hóa giải các thách thức, nguy cơ trở thành cơ hội cho sự phát triển bền vững.

 

Lâm Thanh

 Liên hệ - Góp ý  Quay lại!

Bình luận của bạn:

Bình luận bạn đọc (0)

CÁC TIN KHÁC


Trực tuyến





95800966
izmir escort bayan izmir escort bayan