Để giảm thiểu tác động tiêu cực của truyền thông xã hội


Ngày cập nhật: 22/06/2020 06:11:53

(QTO) - Trong thế giới ngày nay, có rất nhiều phương tiện thông tin tác động mạnh mẽ đến con người và một trong những phương tiện có tính phổ biến, đại chúng ngoài báo chí còn có truyền thông xã hội (TTXH). Bên cạnh những tác dụng to lớn không thể phủ nhận đối với sự tiến bộ của xã hội và cộng đồng, TTXH cũng tạo nên nhiều hệ lụy cho từng cá nhân hay tổ chức sử dụng hoặc tham gia vào hoạt động TTXH, như ảnh hưởng đến sự danh tiếng, sự riêng tư, lãng phí thời gian, thậm chí gây nghiện hoặc gây nguy hiểm đến danh dự cũng như đời sống vật chất, tinh thần của con người.

 

Truyền thông xã hội (Social Media) là một trong những cách thức truyền thông mới được giới nghiên cứu báo chí và truyền thông đề cập khá nhiều trong vài năm gần đây. TTXH là các công cụ chủ yếu dựa trên nền tảng Internet để chia sẻ và thảo luận thông tin giữa con người. Cư dân mạng vừa là người tiếp nhận thông tin vừa là nhà sản xuất, truyền bá thông tin. Nhưng giống như một con dao hai lưỡi, MXH có thể sử dụng cho mục đích tốt và cũng có thể sử dụng cho hành động tiêu cực.

 

Tại một hội thảo báo chí gần đây, Tiến sĩ Nguyễn Thành Lợi, Tổng Biên tập Tạp chí Người Làm Báo đề cập đến vấn đề tin giả và giá trị cốt lõi của báo chí trong kỷ nguyên 4.0. Trong xã hội “mở”, TTXH thường gắn với các hoạt động truyền thông không chính thức, nó cho phép người sử dụng tham gia vào một nhóm nào đó trên mạng xã hội (MXH) để trò chuyện và đưa ra quan điểm riêng của mình về một vấn đề mà họ quan tâm. Thực tế cho thấy, sự phát triển của TTXH đã ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động của các cơ quan báo chí, làm thay đổi “luật chơi” trong cung cấp thông tin đến công chúng. Trong khi những bản tin, bài viết của phóng viên báo chí phải qua kiểm chứng, kiểm duyệt của Ban biên tập theo tôn chỉ, mục đích tờ báo mới đăng, còn TTXH chỉ là ý chí của mỗi người, họ có thể đưa thông tin lên MXH bất cứ lúc nào, vấn đề gì mà theo họ là không trái pháp luật. Từ đó cho thấy với sự hậu thuẫn của TTXH đã có thêm sự lựa chọn mới cho công chúng. Vì thế những người quản trị xã hội không thể duy ý chí để bảo công chúng chọn đọc cái gì và tiếp nhận nó như thế nào, và trong thực tế xuất hiện thêm một loại tin tức mà giới nghiên cứu báo chí và truyền thông gọi đó là tin tức xã hội. Đây là lượng thông tin khổng lồ hằng ngày được chia sẻ, trong đó phần lớn là kiểu “phi tin tức”, gồm những thông tin nhảm nhí và lãng nhách được lan truyền như thác đổ trên MXH. Vấn nạn tin giả theo đó cũng hoành hành làm đảo lộn các giá trị văn hóa, tác động rất lớn đến tâm lý của công chúng, khiến các cơ quan chức năng phải mất nhiều thời gian để xử lý.

 

Chẳng hạn như trong đại dịch COVID - 19 vừa qua, một số người dùng MXH, kể cả những ca sĩ, diễn viên nổi tiếng cũng tham gia tung tin thất thiệt về dịch bệnh và trong thực tế đã bị cơ quan chức năng xử lý. Tin giả đang được ví như một dịch bệnh và MXH là môi trường thuận lợi để chúng lan truyền nhanh hơn. Tin giả có thể núp bóng dưới nhiều hình thức khác nhau, như dòng trạng thái bàn về chuyện ô nhiễm ở một địa phương nhưng lại dùng hình ảnh ở một nơi nào đó trên thế giới xảy ra trong quá khứ; hay hình ảnh một lãnh đạo cấp cao bị gắn với một phát ngôn gây sốc, mọi người chia sẻ và bình luận ngay lập tức mà không quan tâm nội dung đó có bị xuyên tạc hay không! Ngoài ra, có người còn tạo dựng clip, dùng công nghệ cắt ghép thông tin không có thật để phát tán với thủ đoạn tinh vi. Để tạo niềm tin cho người đọc/xem MXH, các đối tượng còn tạo dựng những website, tài khoản MXH với những thông tin đúng trong thời gian đầu nhằm thu hút lượng người xem nhưng sau đó sẽ lồng ghép các thông tin giả để người xem không còn phân biệt đâu là thật - giả; điển hình là tình trạng tung tin sai sự thật, gây sức ép cho tổ chức hoặc cá nhân nào đó trên MXH.

 

Phó giám đốc phụ trách Đài PTTH Quảng Trị Võ Nguyên Thủy cho biết, mới đây có bức ảnh của một nhà báo thường trú trên địa bàn đăng báo T.N đã bị người ta khai thác cho một mục đích khác. Từ một bức ảnh báo chí họ “thêu dệt” nên câu chuyện hài để bôi xấu lãnh đạo. Câu chuyện trên được MXH lan truyền với rất nhiều chia sẻ, bình luận, lời lẽ đi quá xa bản chất sự kiện ban đầu. Để công chúng có một cách nhìn đúng, tác giả bức ảnh trên phải lên tiếng trên MXH (Facebook) về sự lợi dụng tấm ảnh để đưa thông tin sai lệch, còn trang Thông tin điện tử của Đài PTTH Quảng Trị đã đăng lại bối cảnh sự kiện mà nhà báo chụp bức ảnh để cho người đọc/xem hiểu rõ bản chất sự việc, rằng câu chuyện rùm beng trên MXH về bức ảnh kia là một sự xuyên tạc có chủ ý. Từ câu chuyện này cũng nhắc nhở người làm báo phải có kỹ năng và trách nhiệm với mỗi hoạt động của mình; khi tham gia MXH phải tuân thủ Quy tắc sử dụng MXH của người làm báo Việt Nam, phù hợp với chuẩn mực đạo đức và văn hóa ứng xử, tránh tình trạng cả tin, thậm chí có khi bị lôi kéo và mắc bẫy các đối tượng xấu.

 

Nói về mặt trái của TTXH, Tiến sĩ Trần Thị Thu Huyền (Học viện Báo chí và Tuyên truyền) đã cảnh báo về tin đồn và sự phỉ báng; cho rằng trên MXH, người ta thoải mái chê bai nhau, thậm chí là sỉ nhục danh dự cá nhân, tổ chức mà không chịu sự kiểm soát hoặc phán xét của bất kỳ ai. Nhiều cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp trở thành nạn nhân của những dụng tâm ác ý, có chủ đích, lợi dụng sự ít hiểu biết, sự tò mò của người dân để kích động, trục lợi. Có khi chỉ trong tích tắc, danh dự và nhân phẩm, thương hiệu của một cá nhân, tập thể bị phá hoại mà không có cách nào khắc phục. Đã có khá nhiều vụ tự tử xảy ra do sự phỉ báng, lừa đảo trên mạng là nguyên nhân gây ra. Một tình trạng khác mà mọi người cần chú ý nữa để ngăn ngừa, đó là sự hăm dọa trên mạng. Theo Trung tâm Nghiên cứu hăm dọa trên mạng có trụ ở Mỹ thì điện thoại di động là hình thức phổ biến nhất của công nghệ và là phương tiện cho việc hăm dọa trên mạng. Các bình luận hèn hạ, gây tổn thương và những tin đồn lan truyền là loại hình phổ biến nhất của hăm dọa trên mạng.

 

Thiết nghĩ, cũng cần nhìn nhận thêm một khía cạnh giữa báo chí và MXH. Trước sự phát triển ồ ạt của TTXH, một số cơ quan báo chí, nhà báo cũng bị áp lực đè nặng như tia-ra phát hành, lượng view hay cả nguồn thu quảng cáo. Đó chính là điều kiện nảy sinh trên báo chí nhiều tin “hổ lốn”, thậm chí là “tin rác” trà trộn vào những thông tin chính thống, làm vẩn đục môi trường báo chí truyền thông. Trong thực tế, bất kỳ thông tin báo chí nào cũng đều phải đảm bảo các thuộc tính căn bản, như tính nhân văn, tính giáo dục…, song trong kỷ nguyên số ít nhiều có sự thay đổi, bởi thông tin quá nhanh nhạy tác động đến đời sống xã hội nhanh hơn, mạnh hơn. Trong hoàn cảnh đó, rất cần những thông tin chính xác của báo chí để kịp thời định hướng dư luận, lấn át những thông tin ô tạp trên MXH, từ đó có thể chiếm lĩnh “không gian ảo” trên môi trường truyền thông đa dạng và phức tạp hiện nay.

 

Để giảm thiểu tác động tiêu cực của TTXH, rất cần thiết các cơ quan có thẩm quyền ban hành các quy định dưới luật để bảo vệ người tham gia không gian mạng một cách chi tiết hơn, nhằm phát huy tối đa những ưu điểm và hạn chế đến mức thấp nhất tác hại của TTXH ,bởi vì các điều luật của Luật Dân sự, Luật An ninh mạng chỉ là những quy định chung, khó vận dụng trong thực tế muôn hình muôn vẻ hiện nay; tuyệt đối không cho phép sự xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác hay hăm dọa trên mạng. Phụ huynh các gia đình có thể ngăn chặn bắt nạt trên mạng bằng cách mô phỏng các hành vi thay thế, cũng như chỉ ra một cách rõ ràng hành vi có thể rơi vào các nguy cơ bị bắt nạt. Cuối cùng, những người sử dụng có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo việc sử dụng MXH một cách thông minh, tôn trọng cộng đồng.

 

Cùng với đó, các cơ quan báo chí phải có kế hoạch chiếm lĩnh “không gian ảo”. Dù TTXH có ưu thế lan tỏa thông tin nhanh, nhưng báo chí cũng sẽ giành được công chúng về mình nếu biết chú trọng sự độc đáo, bản sắc, tính chuẩn xác, có kiểm chứng thông tin trong kỷ nguyên 4.0; như chủ đề hội thảo báo chí của một địa phương ở Khu vực đồng bằng Bắc Bộ mới đây là “Báo chí không thua mạng xã hội”. Các cơ quan báo chí phải nỗ lực sản xuất thông tin, trở thành những ấn phẩm “phải đọc” trên báo giấy cũng như báo mạng đối với nhóm độc giả trung thành của mình. Thông điệp cốt lõi của giới báo chí truyền thông trong bối cảnh hiện nay là phải quay lưng với tin giả, chú trọng các sản phẩm báo chí chất lượng cao, có giá trị phục vụ độc giả. Trong bất cứ hoàn cảnh nào, những người “thư ký của thời đại” cũng phải luôn tỉnh táo, chủ động đấu tranh trước hiện tượng tin giả, những thông tin lệch lạc, xây dựng những giá trị, năng lượng tích cực, góp phần tạo lập niềm tin cho đông đảo người dân trong xã hội.

 

Phương Minh

 Liên hệ - Góp ý  Quay lại!

Bình luận của bạn:

Bình luận bạn đọc (1)
Bài viết có những nội dung mà các P.V phải đọc, suy nghĩ thật nghiêm túc. Tuy nhiên, để được như bài viết thì tiên phong phải là các P.V Biên tập viên. Trước hết, các bài viết trên Báo phải đạt được yêu cầu là bài "nên đọc" từ đó tiến đến "cần đọc" và "phải đọc" sau là "nhớ" về bài viết đó. Hiện nay, có một số P.V viết bài rất NHẠT, mục tiêu bài viết không rõ ràng, có bài chạy theo "nhuận bút", một số bài làm người đọc: Chán, khó chịu và thừa thãi..Khen thì tốt nhưng cần nghĩ kỹ khi KHEN
Ph?m Bình - 25/06/2020 5:15:28 CH

CÁC TIN KHÁC





Trực tuyến





93343840
Copyright 2020 by BÁO QUẢNG TRỊ
izmir escort bayan izmir escort bayan