Chuyện về một ngôi làng


Ngày cập nhật: 02/09/2019 06:30:00

(QT) - Nhiều người biết đến làng Thi Ông thuộc xã Hải Vĩnh, huyện Hải Lăng là một mảnh đất học có tiếng. Điều này hẳn nhiên là đúng nhưng chưa đủ. Thi Ông cần được nhìn nhận đúng mức như một hương thôn không dễ có với bề dày lịch sử và văn hóa lâu đời, nhưng vì nhiều lí do chưa được lan tỏa gần xa.

 

Cổng làng Thi Ông, xã Hải Vĩnh, huyện Hải Lăng​

 

Chúng tôi về làng Thi Ông khi mới qua rằm tháng bảy. Làm việc với người làng mới biết thêm nhiều thông tin có giá trị. Theo bài viết của nhà giáo Võ Văn Hoa và ông Võ Văn Quang Sinh cùng nhiều bà con nơi đây thì làng Thi Ông được khai sinh sau đợt Nam tiến lần thứ nhất trong lịch sử nước do Đoan Quận Công Nguyễn Hoàng khởi xướng năm 1558, tính đến nay cũng gần 5 thế kỉ. Bài viết này cho biết: “Trong dòng người di dân vào Thuận Hóa có ngài họ Võ; đến đây thấy vùng đất đai bằng phẳng, phong cảnh hữu tình, ngài dừng lại cắm mốc giới để khai hoang lập ấp và trở thành Thỉ Tổ tiền khai khẩn của làng Thi Ông. Sau đó có ngài họ Nguyễn và ngài họ Hồ cũng vào thêm cùng nhau sinh sống ở đây, xác định ranh giới quy vùng đất đai của làng: Ngài Nguyễn là kiến canh địa bộ, ngài Hồ là hậu khai canh của làng. Các ngài đã được nhiều triều đại của Triều đình nhà Nguyễn cấp sắc phong. Hiên nay có 19 tờ sắc phong còn tồn tại. Sau này còn có các họ khác đến nhập cư có số khẩu trên 20 người, trên 5 hộ sinh sống tại Làng như họ Lê, Phạm, Nguyễn Thế…

 

Năm 1802, Nguyễn Ánh lên ngôi Hoàng đế, lấy niên hiệu là Gia Long, lập dinh Quảng Trị bao gồm đất đai các huyện Hải Lăng, Đăng Xương (tên cũ là Vũ Xương), Minh Linh và đạo Cam Lộ (mới lập). Trong đó, huyện Hải Lăng gồm 5 tổng: Hoa La, An Thư, An Dã, Câu Hoan, An Khang và mảnh đất làng Thi Ông ngày nay khi ấy thuộc tổng An Khang.Theo bản đồ hiện nay làng Thi Ông vị trí là: phía Bắc giáp với làng Phương Lang và làng Ba Du; phía Nam giáp với làng Cu Hoan và làng Thuận Đức; phía Đông giáp với làng Cổ Lũy, làng Lương Chánh và làng Thượng An; phía Tây giáp với làng Lam Thuỷ và làng Thuận Nhơn Ngoài. Làng lại ở gần sông Vĩnh Định”.

 

Nhìn toàn cảnh, làng Thi Ông đất đai rộng, địa hình bằng phẳng, phong cảnh hữu tình, dân cư thuần hậu, nếp làng tốt đẹp truyền lại từ nghìn xưa được hậu thế nối tiếp nhau gìn giữ và tô bồi. Các công trình tâm linh, tín ngưỡng chủ yếu nằm cận kề nhau như chùa làng ngay cạnh đình làng cũng là một thuận tiện cho bà con mỗi khi phương việc. Ông Võ Đình Phả, Hội chủ làng trang trọng giới thiệu gốc tích của làng cùng với những lễ hội quan trọng của Thi Ông. Góp chuyện, ông Võ Đình Hương, một trí thức sống ở làng cho biết thêm nhiều mĩ tục, lễ nghi truyền thống của Thi Ông.

 

Vào những khi có việc trọng, thường là trọng sự tâm linh của làng thì hội chủ mời các trưởng tộc, thân hào nhân sĩ trong thôn đến họp bàn. Có thể nói văn hóa truyền thống, đặc biệt là văn hóa tâm linh được con dân Thi Ông coi trọng, thể hiện đạo lí “uống nước nhớ nguồn”, “chim có tổ, người có tông” đối với tiền nhân có công với làng với nước. Dân làng coi những sinh hoạt tâm linh là dịp để mọi người đến với nhau, chung tay lo việc hương thôn, cố kết tình làng nghĩa xóm, một rường cột rất quan trọng trong ý hướng kéo mọi người ngày càng gần lại với nhau. Nghi lễ trang trọng, cung kính, đồng tâm nhất trí được bày tỏ ở chốn đình trung trang nghiêm bậc nhất là nét đẹp cổ truyền vẫn được nâng niu cho đến hôm nay cũng là báu vật phi vật thể của Thi Ông. Đáng nói nhất là làng dẫu qua nhiều binh đao tao loạn vẫn giữ được những sắc phong của triều đình thuở trước như những hương bảo vô giá lưu truyền cho đến ngày nay. Đó quả thực là điều không đơn giản.

 

Ngoài những sắc phong rất có giá trị về phương diện lịch sử, văn hóa, tâm linh thì làng Thi Ông còn có những bảo vật như chiếc chuông cổ ở chùa làng. Chuông này tên chữ là Thi Ông tự chung. Theo những dòng chữ còn để lại trên chuông thì vật thể này nặng 185 cân, đươc đúc vào ngày 3/10/1841 vào năm thứ nhất đời vua Thiệu Trị, tính đến nay cũng đã gần 180 năm. Đó cũng là niềm tự hào của dân làng mỗi khi đến chùa vãn cảnh hoặc hành lễ, khói hương đặng tâm lành hướng thiện. Thi Ông còn có bức tượng Quan Thánh cũng là bảo vật đã từng không may bị kẻ gian lấy cắp nhưng rồi vẫn quay về lại với làng một cách khá li kì.

 

Nhiều giá trị lịch sử, truyền thống của làng Thi Ông đã được trao truyền qua các thế hệ được những người dân Thi Ông dù ở làng hay đi xa luôn quý trọng giữ gìn hết mực, quyết không để cho mai một. Tâm huyết của họ, trong đó có những nhân sĩ ở làng, không chỉ là thái độ sống đối với tiền nhân, mà còn là trách nhiệm, là tấm lòng đối với hôm nay và cả với mai sau.

 

Thi Ông cũng là mảnh đất dạt dào thương nhớ đối với con dân của làng, đối với con cháu nội ngoại. Dẫu sống ở đâu, họ cũng luôn luôn nhớ về nguồn cội, đau đáu với những gì thẳm sâu trong đất đai, hồn vía quê hương và trăn trở với những gì thuộc về cố hương, kể cả những chi tiết như tên gọi của làng. Đó là những gì mà chúng tôi cảm nhận được qua chuyến đi này.

 

Đi trong Thi Ông hôm nay, ngay giữa mùa đại hạn mới cảm nhận sức sống của làng quê có thể sánh vai với các danh hương Quảng Trị. Một Thi Ông tươi đẹp, an bình, đầm ấm cứ hiện dần lên như một bức họa đồng quê. Trong bối cảnh kinh tế thị trường, rồi chuyện tất bật làm ăn, con người nhiều khi xoay trong chuyện cơm áo gạo tiền nên nhiều giá trị truyền thống của làng bị xâm thực và hao mòn thì những làng quê như Thi Ông vẫn tự tin, sừng sững giá trị văn hóa hương thôn không gì lay chuyển nổi. Đó đích thực là những điểm tựa vững vàng trên con đường đi tới tương lai.

 

Thi Ông, một làng quê cổ kính mà vẫn tươi mới trong từng ngày đang đến, vẫn ngời lên gương mặt quê hương ở vùng đồng bằng phía Nam Quảng Trị. Càng tìm hiểu sẽ thấy đây là một làng quê đang chuyển mình tạo ra những đổi thay như người xưa vẫn nói, là biết tận dụng và chuyển hóa thành công những cơ hội thiên thời, địa lợi, nhân hòa. Và lòng người vẫn là nhân tố lớn nhất, là hằng số nhân văn bât biến, bất di bất dịch tạo nên sức mạnh sâu xa của Thi Ông từ cổ chí kim.

 

“Mai sau, dù có bao giờ...” vẫn truyền tụng trong sử sách và cả trong câu chuyện dân gian về một làng quê Quảng Trị mang tên gọi Thi Ông như một mạch nguồn chảy mãi đến mai sau.

 

Phạm Xuân Dũng

 Liên hệ - Góp ý  Quay lại!

Bình luận của bạn:

Bình luận bạn đọc (0)

CÁC TIN KHÁC
Xuất sắc loại U22 Thái Lan, U22 Việt Nam vào bán kết SEA Games 30 (5/12/2019)
Bảng B môn bóng đá nam SEA Games 30: Hạ Singapore, U22 Việt Nam chờ đối mặt Thái Lan (4/12/2019)
Những gương mặt dày dặn từ SEA Games: Nghị lực vươn lên từ thất bại. SEA GAMES 30: Không sợ gì cả chừng nào còn niềm tự hào Việt Nam (4/12/2019)
“Tôi tự học” và con đường để tự học hiệu quả (4/12/2019)
Bảng tổng sắp huy chương SEA Games 30: Đoàn Việt Nam tăng tốc (3/12/2019)
Triển vọng từ những gương mặt trẻ tại SEA Games 30 (3/12/2019)
SEA Games 30 ngày 1/12: Việt Nam giành 10 huy chương vàng, xếp thứ 2 toàn đoàn (2/12/2019)
Thắng ngược Indonesia, U22 Việt Nam tiến gần tới bán kết SEA Games 30 (1/12/2019)
Giải Karate-Do Phường 5 mở rộng lần thứ II-2019 (1/12/2019)



Lượt truy cập



Trực tuyến





Copyright 2019 by BÁO QUẢNG TRỊ