Hầu như năm nào Thượng tướng, Viện sĩ Nguyễn Huy Hiệu, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng cũng có vài lần trở về thăm Quảng Trị, mỗi lần về là lần hội ngộ đầy cảm xúc với mảnh đất và con người nơi đây. Lần trở về mới nhất của Thượng tướng, Viện sĩ Nguyễn Huy Hiệu vào những ngày đầu tháng 4/2012 cũng là một chuyến trở về đặc biệt, khi người dân Quảng Trị đang náo nức chuẩn bị kỷ niệm 40 năm giải phóng quê hương.

Đã có quá nhiều huyền thoại về Voi Mẹp- Tá Linh sơn, ngọn núi “vua” của những ngọn núi ở miền tây Quảng Trị. Với độ cao trên 1.700 mét, đường lên đỉnh quá khó khăn, hiểm trở nên trừ những người dân sở tại và các cán bộ chuyên môn ít ai có dịp đặt chân lên Voi Mẹp, vì thế xung quanh ngọn núi này có nhiều điều bí ẩn. Các già làng ở Hướng Linh, Hướng Sơn thường kể cho con cháu nghe những câu chuyện nhuốm màu sắc liêu trai về Tá Linh sơn và động Voi Mẹp. Nào là trên đó có cọp đen, voi trắng, có vườn thiêng với nhiều loại hoa thơm quả lạ, lưng chừng núi có hang sâu bí ẩn chứa đựng nhiều cổ vật cùng những huyền tích đậm chất truyền kỳ.

Không thua kém cánh mày râu, những phụ nữ ở làng Đại Lộc (nay là khu phố 4, thị trấn Cửa Việt, Gio Linh, Quảng Trị) vẫn ngày đêm cùng chồng lênh đênh trên biển. Ở họ có đặc điểm chung là lái thuyền giỏi, thả lưới khéo... Khi chồng đau ốm, họ có thể một mình thay chồng dong thuyền ra khơi theo từng luồng cá...

Khi tôi bắt đầu đi học thì hai miền Nam - Bắc nước ta bị chia cắt đã hơn sáu năm. Khi biết đến Triệu Phong tôi còn là chú bé, còn khi được đặt chân lên mảnh đất ấy tôi tròn mười tám... Đó là một chiều thu năm 1972, ngày mười lăm tháng mười. Những tia nắng yếu ớt muộn mằn cuối ngày đổ bóng chúng tôi dài xuống bờ Bắc bến Gia Độ. Chúng tôi đứng bên đất Gio Linh bắn ba phát súng và chờ... Trong tiếng rít ràn rạt của pháo bầy bắn theo kiểu rải mành mành xuống dọc sông Hiếu và sông Thạch Hãn; trong tiếng rền không dứt của bom B52 từ phía đông- nam vọng về; một chiếc thuyền máy từ bờ Nam lao sang đón chúng tôi lên. Trên thuyền chỉ có một cô dân quân trẻ măng, khoác súng AK báng gập, đầu đội mũ tai bèo, bộ bà ba đen trên làn da trắng nõn, cười tươi để lộ hàm răng trắng đều tăm tắp.

Chợ Đông Hà qua một thời gian dài phát triển từ chợ làng lên chợ phố, chưa bao giờ đẹp và sầm uất như bây giờ. Không gian kiến trúc là những khối con tàu vươn mình hướng ra biển lớn. Chợ có diện tích rộng tới 30.000m2, hơn 2.200 lô, bán đủ các chủng loại hàng hóa địa phương, hàng chất lượng cao trong nước, hàng nhập khẩu từ Lào,Thái Lan, Hàn Quốc, Nhật Bản...là nơi du khách đến thăm hoặc đi qua Quảng Trị ghé vào mua sắm đồ dùng và hàng lưu niệm.

Vào một ngày nắng đẹp, đứng trên đảo Cồn Cỏ phóng tầm mắt nhìn về phía tây sẽ thấy màu xanh của dải rừng xanh ven biển Cửa Tùng, Vĩnh Thái mơn man trong gió biển và gần đó là bờ cát thoai thoải ven sông Bến Hải rì rào. Khi màn đêm buông xuống, nhìn ra bốn bề sóng nước sẽ thấy giăng giăng ánh điện lấp lánh của những đoàn thuyền đánh cá... Rồi đây, dải rừng xanh, bờ cát trắng kia sẽ được nối liền với hòn đảo nhỏ xinh đẹp này bằng những chuyến tàu cao tốc đưa đón du khách vào ra và đoàn tàu đánh cá cập âu cảng với đầy ắp cá tôm...

Khoảnh khắc một cậu bé khiếm thị ở Hội Người mù tỉnh Quảng Trị rời vòng tay cô giáo, cố nhoài người về phía sân khấu, nơi Mary McBride cùng ban nhạc say sưa biểu diễn với nụ cười trong sáng tựa thiên thần. Nhiều khán giả lặng người và bất chợt nhận ra, âm nhạc có thể xóa nhòa khoảng cách, xoa dịu mọi nỗi đau...

Trung tuần tháng 9/2011, Đài truyền hình Quảng Trị có phát một phóng sự về di tích lịch sử quân cảng Đông Hà (Bộ VHTT xếp hạng cấp quốc gia theo quyết định số 236/QĐ ngày 12/12/1986), có lời bình: Di tích xuống cấp nghiêm trọng, bị lấn chiếm… Phóng sự ngắn đó đã gợi nhớ trong tôi bao kỷ niệm thời ấu thơ – thời kháng chiến chống Pháp anh hùng. Sáng hôm sau, tôi về thăm di tích lịch sử đó, trong hồi ký “Đông Hà ngày ấy” có một đoạn tôi đã viết về quân cảng này. Sau đây tôi có nhắc lại vài sự kiện, vì đó là những sự kiện không thể không nói tới khi viết về quân cảng này.

Trong nhiều năm qua, một người đàn ông đã luống tuổi tự nguyện đưa hàng trăm cây xanh đến những nơi công cộng trong thôn, xã để tự tay trồng và chăm sóc... Ông là Nguyễn Văn Tân (61 tuổi) ở thôn Long Quang, xã Triệu Trạch (huyện Triệu Phong, Quảng Trị).